Fćrsluflokkur: Menning og listir

Kristin arfleifđ og hvađ hún fćrđi heiminum í menningarefnum

Í grein mannvinarins og kristnibođans Jóhanns Hannessonar segir orđrétt:           

            Ţegar kristindómurinn kom til sögunnar, ţá kenndi hann mönnum ekki  
            ađ rćkta jörđina, brćđa málma, fćra bćkur í letur, smíđa skip, gera 
            vegi og byggja borgir. Allt ţetta hafđi ţá stađiđ um margar aldir. 
            Kristindómurinn kom blátt áfram međ fagnađarerindiđ og nýja, áđur 
            ókunna ţjónustu gagnvart bágstöddum, fátćkum og sjúkum.
 Hann 
            stofnar nýtt samfélag, hina kristnu kirkju, brćđrasamfélag manna, 
            sem tóku kristna trú, en ţetta samfélag var ólíkt öllu öđru, sem 

            veröldin hafđi áđur séđ. Ţađ var ekki grundvallađ á mćtti né valdi né 
            vizku manna, heldur á Guđi, Guđs syni, sem kominn var til ađ frelsa 
            mennina, og Heilögum Anda, sem úthellt var til ţess, ađ Guđ vćri alltaf 
            nálćgur og starfandi mitt á međal ţeirra.[1]   
            

            Hér kemur skýrt fram, ađ međ kristindómnum kemur fram áđur ókunn ţjónusta.  Nýtt samfélag verđur til. Hér er um ađ rćđa samfélag miskunnar og líknar, sem hvergi hefur náđ eins langt og á áhrifasvćđi kristninnar. Guđ skapađi manninn í sinni mynd – og allt annađ líf. Frelsun syndugs manns er hér mikilvćgust, enda eru allir fyrirhugađir til eilífs lífs í Kristi Jesú, Drottni vorum og Frelsara, í Heilögum Anda.  Hjálprćđi Guđs í Kristi Jesú, sem fćddist á hinum fyrstu jólum, frelsađi, líknađi og lćknađi alla menn. Hann dó á krossi, fyrir alla synduga menn, á föstudaginn langa, og sigrađi dauđann međ upprisu sinni, og fullnađi ţar hjálprćđisverk sitt, á hinum fyrstu Páskum, og úthellti, ásamt Föđurnum, hinum Heilaga Anda yfir lćrisveina sína, á hvítasunnudag, stofndegi kirkjunnar. Hann varđ uppnuminn til himins, á uppstigningardag, og kemur aftur í krafti og dýrđ og tekur alla sína elskuđu heim í himin sinn.  Drottinn frelsar enn synduga menn og helgar ţá Heilögum Anda, anda huggunar, líknar og helgunar. Og allir, allir, eru fyrirhugađir til eilífs lífs í Drottni Jesú Kristi.       

            Međ afkristnun og afsiđun seinni ára hlýtur ađ koma fram ţađ andlega hrun, ţar sem kristilegum grundvallargildum er kastađ á glć, eins og t.d. líknar- og heilbrigđisţjónustan, sem viđ sjáum nú sem óhugnanlegt dćmi endalauss niđurskurđar, ţar sem lítiđ er eftir ađ ţeirri miskunn og líkn, sem ţjónustan hefur einkum veriđ hinum sjúku. Hvíldardagurinn varđ mannsins vegna, en ekki mađurinn hvíldardagsins vegna, ţótt heilagur sé! Hvađ ţá varđandi ţann fjársjóđ, sem mölur og ryđ fćr grandađ, og ţar er hluti hins „pólitíska rétttrúnađs“, „hallalaus fjárlög“, ţví miđur alls ekkert undanskilin, í mannfélagi, ţar sem auđćfaoflćtiđ er dýrkađ!  Er ekki ţvert á móti sá fjársjóđur, sem mölur og ryđ fćr ekki grandađ, mikilvćgari, ţar sem einn dýrsti ávöxtur kristninnar, björgun, umönnun og líkn, einkum til handa ţeim sjúku, er ţvert á móti alls ekki undarskilin?  Hvergi er mannslífiđ - sem og annađ líf - metiđ jafn mikils eins og innan kristindómsins, ţar sem líf hins ófćdda barns er alls ekki undanskiliđ. Mannslífiđ er friđheilagt frá getnađi og ţess beđiđ sérstaklega á Kristsdegi, sem var haldinn í Hörpunni nú í haust, ađ viđhorfsbreyting verđi í ţjóđfélaginu og líf hins ófćdda barns metiđ jafnt sem allt annađ mannslíf!

Í seinni hluta greinar Jóhanns segir ennfremur orđrétt:        
            
 
           Ég nefndi hér ađ framan, ađ kristindómurinn hafi ekki kennt 
            Rómverjum og Grikkjum verklega menningu í fornöld. Ţetta á ţó ekki 
            viđ um ţađ, sem síđar gerđist í Vestur-Evrópu. Ţar rćktuđu kirkjunnar 
            menn land í stórum stíl, ruddu skóga, byggđu sćluhús og gistihús ogg 
            grundvölluđu klaustur, borgir, skóla og háskóla. Í mörgum löndum 
            hefur engin rćkt veriđ lögđ viđ ţjóđleg frćđi, fyrr en kristnin hefur 
            kennt a.m.k. nokkrum mönnum ađ lesa og skrifa. Skólinn, sjúkrahúsiđ 
            og kirkjan eru stofnanir, sem kristindómurinn hefur upphaflega 
            skapađ í mörgum löndum. Međal allmargra frumstćđra ţjóđa hefur 

            kristindómurinn reist mikinn hluta menningarlífsins frá grunni, fćrt 
            mál ţeirra í letur í fyrsta sinn, skapađ hinar fyrstu bókmenntir, kennt 
            ţeim margs konar iđnađ og jarđrćkt, auk ţess sem ţađ hefur hjálpađ 

            ţeim til ađ byggja ofangreindar ţjóđfélagsstofnanir og hćli fyrir börn 
            og holdsveika og hjálpađ ţeim á margvíslegan hátt í tímanlegri og 
            andlegri neyđ.[2]        

[1] Jóhann Hannesson:  Myndar kristindómurinn menningu? í Kristilegu stúdentablađi 1953. Fyrri hluti.  Áherslubreyting:  ÓŢ.

[2] Jóhann Hannesson:  Myndar kristindómurinn menningu? í Kristilegu stúdentablađi 1953.  Seinni hluti.  Áherslubreyting:  ÓŢ.

Ólafur Ţórisson.


Jóhann Hannesson (kristnibođi í Kína, síđar prófessor): KRISTIN MENNING SÍĐARI ALDA (úr snilldargrein hans, Myndar kristindómurinn menningu?)

Ég nefndi hér ađ framan, ađ kristindómurinn hafi ekki kennt Rómverjum og Grikkjum verklega menningu í fornöld. Ţetta á ţó ekki viđ um ţađ, sem síđar gerđist í Vestur-Evrópu. Ţar rćktuđu kirkjunnar menn land í stórum stíl, ruddu skóga, byggđu sćluhús og gistihús og grundvölluđu klaustur, borgir, skóla og háskóla. Í mörgum löndum hefur engin rćkt veriđ lögđ viđ ţjóđleg frćđi, fyrr en kristnin hefur kennt a.m.k. nokkrum mönnum ađ lesa og skrifa. Skólinn, sjúkrahúsiđ og kirkjan eru stofnanir, sem kristindómurinn hefur upphaflega skapađ í mörgum löndum. Međal allmargra frumstćđra ţjóđa hefur kristindómurinn reist mikinn hluta menningarlífsins frá grunni, fćrt mál ţeirra í letur í fyrsta sinn, skapađ hinar fyrstu bókmenntir, kennt ţeim margs konar iđnađ og jarđrćkt, auk ţess sem ţađ hefur hjálpađ ţeim til ađ byggja ofangreindar ţjóđfélagsstofnanir og hćli fyrir börn og holdsveika og hjálpađ ţeim á margvíslegan hátt í tímanlegri og andlegri neyđ. 

    Mikiđ af gömlum, ţjóđhćttulegum og villimannslegum siđvenjum hefur kristindómurinn unniđ sigur yfir í ţeim löndum ekki síđur en vorum löndum. Mćtti ţar margt upp telja, sem ekki vinnst tími til hér. Í stuttu máli: Kristindómurinn leysir ţjóđirnar úr viđjum syndar, lasta og villu. Ef einhver skyldi halda, ađ hinir frumstćđu menn séu „frjálsir" og óháđir ţeim böndum, sem binda hinn siđmenntađa mann, ţá skyldi sá mađur lesa "Totem und Tabu" eftir Sigmund Freud og sjá, hve ţrćlbundinn hinn svokallađi „frjálsi villimađur" er á nálega öllum sviđum af margvíslegum ótta og fáránlegum siđum og venjum. Sannleikurinn einn fćr gert mennina frjálsa, og ţađ er Guđ, sem er sannleikurinn. 

    Vér gćtum spurt: Hvers vegna hefur sú tćkni og ţau vísindi, er nútíminn býr viđ og dreifir um alla jörđina, myndast og ţróast í hinum kristna heimi? Er ţađ af ţví, ađ kristnin tók hin fornu vísindi ađ erfđum frá fornaldarmenningunni? Ţađ getur ekki veriđ svariđ, ţví ađ múhameđstrúin tók ţau líka ađ erfđum og var á fyrri hluta miđalda ađ ýmsu leyti lengra komin og stóđ hćrra á mörgum sviđum en hin nýmyndađa menning Vestur-Evrópu. Reynsla mín bendir í ađra átt. Hún er í stuttu máli ţessi: Kristindómurinn kennir mönnum samvizkusemi, nákvćmni og vinnu. Í kristnu menningarsamfélagi, ţar sem ţrćlahald er afnumiđ og allir eru frjálsir menn, verđa líka allir ađ vinna. Sex daga skalt ţú verk ţitt vinna! Ţetta bođorđ finnst ekki í heiđninni og mörgum heiđingjanum finnst ţađ hart og ógeđfellt. Fátt er erfiđara ađ kenna á kristnibođsakrinum en nákvćmni og samvizkusemi međ hönd og anda. Letin, hóglífiđ og hrođvirknin eru međal rótgróinna lasta í heiđninni og hafa valdiđ margvíslegri stöđvun í menningu, er eitt sinn virtist hafa byrjađ vel og var komin langt áleiđis. Hjá oss fylgja margir vísindamenn, lćknar, hjúkrunarkonur og náttúruvísindamenn mjög ákveđnu vinnusiđferđi, sem hefđi ekki getađ orđiđ til í heiđinni menningu — og hvort sem ţeir eru trúađir eđa vantrúađir, ţá hafa ţeir rótfest ţetta vinnusiđferđi, sem er ein undirstađa vísindanna. En ţađ á erfitt uppdráttar í heiđnum löndum. Ţótt skólum, sjúkrahúsum og heilsustofnunum hafi veriđ komiđ á fót, eru ţćr í hćttu vegna sóđaskapar, leti, tilhneigingar til ađ fela ţađ, sem miđur fer, og starfsfólkinu getur meir en dottiđ í hug ađ pressa peninga út úr sjúklingum eđa blátt áfram strjúka frá skyldustörfum sínum á sjúkrahúsunum. 

    Hin kristna mannmeđferđ er ţađ menningarsérkenni, sem skarpast stingur í stúf viđ heiđni. Heiđnin fyrirlítur fátćklinginn, betlarann, útlendinginn og jafnvel hinn vinnandi mann, og ţetta lođir enn víđa viđ hámenningu Austurlanda. 

    En í samfélaginu viđ Krist eru allir brćđur, og kristindómurinn kennir ađ sérhver mađur sé dýrmćtur í Guđs augum, međ ţví ađ sérhverjum manni er bođuđ og bođin Guđs náđ og barnaréttur hjá honum. 

    Sú mannmeđferđ, sem er undirstađa hins kristna lýđrćđis, — ađ mađurinn skuli í senn vera frjáls og ábyrgur, — er undirstađa hins kristna lýđrćđis. Oss er í Kristi gefiđ hiđ fullkomna frelsi, grundvöllurinn er lagđur ađ fullkominni siđmenningu. En ađ menning vor er fjarri ţví ađ vera fullkomin, er oss sjálfum ađ kenna. Syndin, sem lođir viđ oss, getur blossađ upp og orđiđ ađ opinberri villimennsku, ef Guđ heldur oss ekki i skefjum og varđveitir oss ekki frá hinu illa í oss og umhverfis oss. En ţegar ţeir eru orđnir margir og mikils ráđandi, sem gera uppreisn gegn konunginum Kristi, ţá getur hin kristna menning liđiđ undir lok. Oft virđist svo í sögunni sem ađeins hafi vantađ herzlumuninn á ađ heilar ţjóđir, t.d. Kína, gengju Kristi á hönd, en hin kristna menning var svo veikburđa, ađ hún gat ekki rétt ţá hjálparhönd, sem beđiđ var um. Og á mörgum öđrum sviđum og örlagaríkum stundum höfum vér brugđist vonum Guđs og vonum manna, kristinna brćđra og heiđinna. 

    Lesiđ hina ógleymanlegu frásögu af eyđingu Sódómu og Gomorru í 19. kapítula I. Mósebókar. Gleymiđ refilstigum allrar frjálslyndrar guđfrćđi í ţví sambandi, en athugiđ í stađinn stađreyndirnar, sem sagt er frá, ţar á međal siđspillinguna, sem getiđ er um og svo eyđilegginguna. Athugiđ einnig samtal Abrahams viđ Guđ, ţegar Abraham biđur fyrir borginni. Guđ sagđi aldrei nei viđ neinum liđ bćnarinnar. Abraham hćtti blátt áfram ađ biđja; hann var viss um, ađ í borginni hlytu a.m.k. ađ vera tíu réttlátir — vandađir menn. En um ţá er hvergi getiđ og borgin var eydd. 

    Hlutverk kristinna manna er ađ vera heilagur kjarni í menningunni til ţess ađ bjarga henni frá tortímingu, ađ vera í stađ hinna fáu réttlátu, sem vantađi i Sódómu. Ţeir kristnir menn, sem hafa veriđ veitandi fremur en ţiggjandi í kristnu menningarlegu tilliti, hafa alltaf veriđ fáir. Sú kristna menning, sem til er, er til orđin og viđhelzt fyrir kraftaverk Guđs og náđ, sem hann veitir mannkyninu fyrir sakir sinna útvöldu. 

Ţingvöllum, í október 1953,

Jóhann Hannesson. 

 
Ţetta var síđasti hluti greinarinnar Myndar kristindómurinn menningu? í Kristilegu stúdentablađi 1953, sem nú hefur birzt hér í heild, síđast kaflinn HLUTVERK KRISTINDÓMSINS TIL FORNA, en menn geta lesiđ hana frá upphafi sínu hér og rakiđ sig svo áfram međ ţví ađ smella á framhald í lok hvers kafla. Síđar verđur birt hér smá-umfjöllun um greinina. --jvj.

Jóhann Hannesson: NOKKUR SÉRKENNI MENNINGAR (úr frćđandi grein hans, Myndar kristindómurinn menningu?)

Jafnvel fróđustu menn eiga erfitt međ ađ draga upp glögg takmörk milli frumstćđrar menningar og hámenningar. Vér byrjum oftast menningarsöguna međ Egyptalandi og ţar finnum vér, ađ ţađ, sem gerđi Forn-Egypta ađ menningarţjóđ á undan öđrum, var 1) rćktun jarđarinnar, fastir bústađir og borgir, 2) notkun málma og steinsmíđi, siglingar og framleiđsla svo mikil, ađ hćgt var ađ verzla, 3) leturgerđ og lestrarkunnátta, sem svo varđ undirstađa hinna fyrstu vísindagreina, međ ţví ađ ţá var hćgt ađ byggja á samansafnađri reynslu margra kynslóđa. Í fjórđa lagi finnum vér, ađ um framfarir var ađ rćđa, en vöxtur a. m. k. um allangt skeiđ er eitt ađal-sérkenni ćđri menningar, sömuleiđis ţađ, ađ hún breiđist út til fleiri en einnar ţjóđar. Ţó getur slík hámenning, sem hefur öll ţessi sérkenni og enn fleiri, veriđ nćsta blóđug, tíđkađ mannablót (eins og t. d. má finna í Miđ-Ameríku-menningunni, sýrlenzku, kínversku, indversku og skandínavisku menningunni, áđur en kristindómurinn kom til sögunnar). 

    Ţó ađ ţađ sé venjulega talin menning, ađ mađurinn hafi vald yfir moldinni, málmunum, steinunum, dýrunum, fljótum og höfum o. s. frv., ţá er ţar međ ekki náđ ţví marki, sem raunveruleg menning verđur ađ setja sér. Eftir er ađ rćkta manninn sjálfan, bćđi einstakling og ţjóđfélag. Hvernig tekst manninum ađ gera sjálfan sig ađ sönnum manni og ţjóđfélag sitt réttlátt, heilbrigt og öruggt? 

    Ţetta skildu sumir menn ţegar í fornöld. Ţeir reyndu ađ leysa vandamálin međ heimspeki, en hún byrjađi snemma hjá Indverjum, Forn-Grikkjum og Kínverjum. Ţó höfđu venjur og trúarbrögđ oftast meiri áhrif en heimspekingarnir. Lausnin varđ hjá flestum fornmenningarţjóđum sú, ađ mönnum var skipt í frjálsa menn og ţrćla. Sumir hinna frjálsu lögđu rćkt viđ sjálfa sig međ ţví ađ leggja stund á bókmenntir, heimspeki, listir, íţróttir, verzlun, hernađ o.fl. Ekki einu sinni Forn-Grikkir, sem mynduđu hiđ fyrsta lýđrćđi, lögđu út á ţá braut ađ afnema ţrćlahaldiđ. Í Aţenu munu ţrír fjórđu hlutar íbúanna hafa veriđ ţrćlar, međan „lýđrćđiđ" stóđ sem hćst. — í Róm voru enn fleiri „villimennskumerki" í menningunni. Ţrćlar og fangar voru hafđir ađ leikföngum. Höfđingjarnir og hinn frjálsi skríll skemmti sér viđ ađ horfa á, ađ mönnum var varpađ varnarlausum fyrir óarga dýr og ţeir tćttir í sundur. Enn fleiri „villimennskumerki" hinnar fornu menningar má finna međ ţví ađ lesa 1. kapítula Rómverjabréfsins. 

 

Já, af ţessum skrifum Jóhanns má margt lćra. Sjá hér fyrr á vefsetrinu fyrri tvo kafla ţessarar merku greinar séra Jóhanns, 'Myndar kristindómurinn menningu?' í Kristilegu stúdentablađi 1. des. 1953. Nćsti kafli í grein hans nefnist svo HLUTVERK KRISTINDÓMSINS TIL FORNA og mun ekki valda jafnvel vel upplýstum lesanda vonbrigđum.


Jóhann Hannesson: VANDAMÁL "VILLIMENNSKUNNAR"

Hér höldum viđ áfram ađ lesa grein sr. Jóhanns, Myndar kristindómurinn menningu? Yfirskrift kaflans er hér fyrir ofan.

 

Sjálft orđiđ „villimennska" — barbarismi, barbarí — er ef til vill ekki gott frćđilegt hugtak, en ţađ er ţó nauđsynlegt af ýmsum ástćđum, og fornar menningarţjóđir, eins og Grikkir, Rómverjar og Kínverjar, gátu ekki án ţess veriđ. Hve nauđsynlegt orđiđ er, má međal annars sjá af eftirfarandi dćmi: Lin Yutang, sem sjálfur er lćrđur Kinverji á austrćna og vestrćna vísu, segir, ađ í kínversku menningunni séu leifar af villimennsku og nefnir sem dćmi fótareyringu kvenna. Kínverjar, sem ég hefi talađ viđ, heiđnir sem kristnir, hika ekki viđ ađ ţakka kristindóminum ţađ, ađ ţessi ţjóđarsiđur var afnuminn. 

    Hins vegar tölum vér ekki um villimennsku á sama hátt og áđur var gert. Ţegar hausaveiđimađur á Borneó, Filippseyjum, Nýju Guineu eđa annars stađar reynir ađ tryggja sér sem flesta mannshausa til ađ hengja upp í bústađ sínum, ţá hefur hann sínar frumstćđu „menningarlegu" ástćđur fyrir ţessu atferli, ţví ađ međ ţessu móti er álitiđ, ađ hann tryggi sér og ćttbálki sínum verđmćtan forđa af öflugu magni, en ţetta er taliđ jafn nauđsynlegt á ţví menningarstigi og erlendur gjaldeyrir er hjá oss. Duglegur hausaveiđmađur er ţar í álíka áliti og duglegur togaraskipstjóri hér á landi. Vér getum kallađ ţetta villimennsku, og ţađ er ţađ frá kristnu menningar sjónarmiđi. Hitt er hrun niđur í villimennsku, ţegar gömul kristin ţjóđ tortímir međbrćđrum sínum í gasklefum til ţess eins ađ útrýma ţeim. Ţannig er vandamál villimennskunnar bćđi gamalt og nýtt. Oss yrđi illa viđ, ef vér fyndum börn út borin í vetrarkuldann til ađ deyja fyrir utan húsin, ţegar vér förum í skólann á morgnana. Ţannig var ţó eitt „villimennskumerkiđ" í menningu forfeđra vorra. Ţetta vandamál gekk aftur. Á stúdentsárum mínum var stundum á Norđurlöndum talađ um „bíl eđa baby". Hvađ ţýddi ţađ? Ţađ ţýddi ţetta: Eigum viđ, ung og nýgift hjónin, ađ eignast bíl, ţá megum viđ ekki eignast barn. Vitađ var, ađ út frá ţessum hugsunarhćtti voru margar ónauđsynlegar og glćpsamlegar fóstureyđingar framkvćmdar. Meira ađ segja veraldlegir sérfrćđingar settust á rökstóla, ţegar ţeir sáu fram á, ađ međ ţessu móti yrđu flestir ţegnanna öldungar eftir nokkra áratugi, og lítill hópur vinnandi manna yrđi ađ sjá fyrir ţeim. Kristindómurinn mćtir ávallt villimennskunni međ vandamálum hennar. Hún getur klifrađ hátt upp í greinar menningarinnar, étiđ ţćr sundur eins og ormur, svo ađ ţćr detta af .... 

 

Í nćsta kafla ţessarar afar góđu greinar í Kristilegu stúdentablađi 1953 fjallar séra Jóhann um NOKKUR SÉRKENNI MENNINGAR


Séra Jóhann Hannesson: Myndar kristindómurinn menningu?

"Sérhver sá, sem hefur kynnt sér siđmenningarsögu mannkynsins, Austurlanda og Vesturlanda, veit vel, ađ búddhadómur, hindúadómur og múhameđstrú hafa myndađ menningu. Má auđveldlega sjá ţetta ţann dag í dag, ekki ađeins í trúarbrögđum, heldur einnig í listum, bókmenntum, hugsun, hegđun, siđferđi, ţjóđskipulagi og framkvćmdum heilla ţjóđa. Horfi mađur svo austan úr heiminum til Vesturlanda, ţá er augljóst, ađ kristindómurinn hefur líka myndađ menningu, sem í mörgu er frábrugđin hinum ofangreindu menningarheildum. Svo augljóst mál er ţetta, ađ ekki ţarf ađ rökrćđa ţađ nánar. Ef einhver skyldi nú efast um ţessa stađreynd, ţá ćtti hann ađ ráđa sig í sjómennsku og koma viđ í Arabíu, Indlandi og Kína, en halda svo aftur heim og skođa sig um."

 

  Svo hressilega hefst lćrdómsrík grein Jóhanns Hannessonar, kristnibođa, prests og síđar prófessors, í Kristilegu stúdentablađi, 1. desember 1953. Greinin er endurbirt í ritinu Kristur og menningin. Minningarrit um sr. Jóhann Hannesson prófessor (Studia theologica islandica, 5), bls. 111–116, Rvík: Háskóli Íslands, Guđfrćđistofnun. Ritstjóri Gunnlaugur A. Jónsson, og mun ritiđ fást í Bóksölu stúdenta og sennilega Kirkjuhúsinu á Laugavegi. –– En hér er framhald fyrsta hluta greinarinnar:

 

HVAĐ ER MENNING? 

    Hugtökin, sem notuđ eru, ţegar rćtt er um menningu og siđmenningu, eru oft lođin og óskýr í vitund manna. Ţau eru notuđ án ţess, ađ menn hafi krufiđ ţau til mergjar. Steinaldarmenning, eiraldarmenning, hámenning, ţjóđmenning, austrćn, vestrćn, rómversk, kínversk menning, búddhadómsmenning o. s. frv. -— hvađ felst í ţessu öllu saman? Ţá er talađ um villimennsku — barbarisma eđa barbari á erlendum málum, en hvađ er ţađ? — Sögufrćđingurinn Toynbee telur, ađ í heiminum hafi veriđ 21 menningargerđ, en af ţeim hafi sumar stađnćmst, ađrar bćđi stađnćmst og liđiđ undir lok, en minni hlutinn hafi lifađ. Ţá menningu, sem vér tilheyrum, hina vestrćnu, telur hann upp runna um og fyrir 700 e. Kr. og ađ hún taki viđ af hinni hellenistisku menningu grísk-rómverska heimsveldisins, eftir ađ Vesturrómverska ríkiđ hrundi. Telur hann kristindóminn hafa myndađ og mótađ hana ađ miklu leyti, enda sjaldgćft ađ sjá menningarsögufrćđing nota Biblíuna jafn mikiđ og Toynbee. Auk ţess telur hann, ađ kristindómurinn hafi meira og minna mótađ tvćr ađrar menningarheildir, hina orţódoxu í ţeim Austurlöndum, sem nćst oss eru, ásamt Suđaustur-Evrópu og hina rússnesku, sem hann telur afkvćmi hennar. 

    Vér tölum ekki ávallt um menningu á ţennan hátt. Oft er talađ um fornaldarmenningu, miđaldamenningu og nútímamenningu. Menn finna óbragđ ađ orđinu miđaldamenning, en ţađ er ţó sú menning, sem vér búum ađ enn í dag, ţótt hún hafi tekiđ miklum stakkaskiptum. Hiđ mikla menningarmyndandi afrek kristindómsins var, í stuttu máli sagt, ađ bjarga sérkennum sínum og hinu sígilda í fornaldarmenningu Grikkja og Rómverja frá tortímingu villimennskunnar á ţjóđflutningatímunum, frá undirokun múhameđsdóms og eyđileggingum víkinganna. Saga miđaldanna er hér í vesturhluta heimsins ađ miklu leyti kirkju- og kristnibođssaga, ţar sem kristnin hittir fyrir sér hverja heiđnu ţjóđina á fćtur annarri, kristnar ţćr og siđmenntar í senn, hćgt og hćgt, allt ţar til hin vestrćna útţensla hefst — og menn leggja leiđ sína til Ameríku, Indlands, Afríku og Kína, fyrst og fremst ţó til ađ verzla og grćđa fé, en síđar einnig til ađ bođa kristni og „vestrćna" menningu. 

 

 

Nćsti kafli í ţessari upplýsandi, líflega skrifuđu grein Jóhanns heitins nefnist VANDAMÁL "VILLIMENNSKUNNAR" og er áhugaverđur! (smelliđ á slóđina til ađ lesa áfram).---jvj.


Góđ grein Steinunnar Jóhannesdóttur um Hallgrím Pétursson

Steinunn telur ađ "ţađ ćtti ađ heyra undir Reykjavík bókmenntaborg UNESCO ađ kynna skáldiđ Hallgrím Pétursson fyrir gestum sínum og rökstyđur ţađ vel í grein sinni í gćr, Hallgrímsvegurinn.* Hefst hún ţannig:
  • „Ţađ hefur ekki enn komiđ inn á okkar borđ“. Ţannig svarađi mér fulltrúi Reykjavíkur bókmenntaborgar UNESCO ţegar ég innti eftir ţví hvernig fólk ţar á bć hefđi eđa hygđist minnast ţess ađ 400 eru liđin ár frá fćđingu Hallgríms Péturssonar. Er ţó runninn upp níundi mánuđur afmćlisársins og um ađ rćđa eitthvert lífseigasta skáld sem ţjóđin hefur aliđ. Í Reykjavík stendur ađ auki stćrsti minnisvarđi sem nokkru íslensku skáldi hefur veriđ reistur, Hallgrímskirkja á Skólavörđuholti. Ţar er alla daga stríđur straumur ferđamanna frá morgni til kvölds og kirkjan mun vera sú bygging á landinu sem oftast er ljósmynduđ, smellt er af á um 10 sekúndna fresti samkvćmt lauslegri talningu ljósmyndara Mbl. (18. ágúst). 
Ennfremur ritar hún m.a.:
  • Reykjavík bókmenntaborg telur ef til vill ađ ţćr bókmenntir sem Hallgrímur Pétursson skapađi komi sér ekki viđ af ţví hann fékkst viđ ađ yrkja sálma. Sálmakveđskapur var ţó fyrirferđarmikil bókmenntagrein um daga Hallgríms, bćđi hérlendis og erlendis, og heyrir sem slíkur undir almenna bókmenntafrćđi. Og alveg fram undir okkar daga gegndu sálmar Hallgríms einstöku hlutverki í lífi ţjóđarinnar, ekki ađeins sem ástarljóđ til almćttisins, heldur sem huggun í hvers kyns mótgangi, lćkning viđ andlegum og (afleiddum) líkamlegum meinum, sem fjölgreint liđ sérfrćđinga skiptir nú á milli sín ađ fást viđ. Hallgrímur Pétursson, sem vissulega var „glađur á góđri stund“, varđ fremsti sérfrćđingur ţjóđarinnar í sorginni og ţjáningunni í meira en ţrjár aldir.
  • Hallgrímur ţjóđareign
  • Ţađ er misskilningur ađ ţjóđkirkjan eigi ein ađ halda uppi merki Hallgríms Péturssonar. Skáldskapur Hallgríms var og er ţjóđareign. ... Enn hefur ekkert skáldverk veriđ oftar prentađ og gefiđ út hér á landi en Passíusálmarnir, útgáfurnar slaga í hundrađ!"
Steinunn hefur ritađ vinsćlt leikrit um ćvi Guđríđar Símonardóttur (Tyrkja-Guddu) og bók um Hallgrím sjálfan og nefnist Heimanfylgja : skáldsaga um uppvöxt Hallgríms Péturssonar byggđ á heimildum um ćttfólk hans (2010). Endilega lesiđ ţessa grein hennar í heild.*  --jvj.
 
Steinunn Jóhannesdóttir
Steinunn Jóhannesdóttir, leikkona og rithöfundur
 
http://www.mbl.is/mm/mogginn/blad_dagsins/bl_grein.html?grein_id=1523158  

Tónleikaferđ Kristinna stjórnmálasamtaka (e.k. fundargerđ)

   

Fundur er settur í samtökum vórum

á sinfóníu-tónleikum stórum.

Hagbarđur undir hallar flatt,

   er hátignar hrífa

   hljómar sem svífa

            um Hörpu geim.

Af hinum ţó hvorki draup né datt ...

            Svo héldum viđ heim!

 

 

 

Ţú hringana berđ á bendifingri

sem benda til ţess ţú sért hrifin af glingri

innst inn viđ beiniđ, ţótt andleg sértu,

ágćta María–––skrautleg vertu !

 

(Eitt auknefniđ á vísifingri er bendifingur. Ţar ber María hringana.) 

 

Ort í Eldborgarsal Hörpu á frábćru tónleikakveldi 18. ág. 2014.

Heitustu ţakkir fyrir verkiđ himneska 'Hugleiđingu' Jóns Leifs

sem var međal uppklappsverkanna eftir dagskrána. –– jvj. 

 
 
Viđaukavísur (19/8):
  
Ef einhver á ţađ, sem er á viđ Seifs
eldinga- og ţrumugnýinn,
hygg ég ţađ vera hann Jón Leifs,
er hljómar hans 'Geysir' tiginn.
 
----------
 
Minnisvert áttum viđ ánćgjukvöld,
ţótt Arvo Pärt sé mestur
tónskálda' er lifa' á okkar öld,
í andlegu flugi beztur.
 

Karl Sigurbjörnsson hefur upp raust sína á ný

Ánćgjulegt er ađ herra Karl Sigurbjörnsson bendir á ţađ í góđu viđtali viđ Sunnudags-Mogga ađ ţegar trúnni er sópađ undir teppi ţá taki fáfrćđin viđ og fordómar fylgi í kjölfariđ.

  • „Viđ verđum líka ađ muna ađ viđ skiljum ekki veraldarsöguna nema viđ horfum á hinn trúarlega ţátt. Viđ skiljum ekki vestrćna menningu, listir, bókmenntir, mannskilning, samfélagssýn án ţess ađ gefa kristninni gaum, sögu Biblíunnar, táknkerfi kristninnar,“ segir hann réttilega.

Ţá segir hann einnig í viđtalinu og vert ađ taka hér undir:

  • Ţađ er ein af blekkingum okkar tíma ađ fjármál og pólitík skipti mestu máli í veraldarsögunni. Ţađ er ekki ţannig. Hin kristna trú er samfélagslegt fyrirbćri. Ţađ getur enginn veriđ kristinn sem einstaklingur ţví kristin trú er alltaf í fleirtölu: Fađir vor. Viđ erum til í samhengi viđ ađra og enginn stendur alveg einn frammi fyrir almćttinu.
  • Einstaklingshyggja er ráđandi í menningu okkar og ţađ er erfitt umhverfi fyrir hinn kristna siđ sem snýst um ađ byggja samfélag ţar sem fólk lćtur sig hag náungans varđa. 

mbl.is Guđleysiđ líka ofstćkisfullt
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hátt í 1% Íslendinga mćtt á einni samkomu!

Fréttablađiđ, trútt ţeirri trúarniđrunar-stefnu sem er ţar allt of algeng međal blađamanna, reynir enn ađ blekkja lesendur sína í dag, nú međ falskri mynd teiknarans Halldórs á leiđarasíđu blađsins. Myndin er af Laugardalshöll í hálf-dapurlegu umhverfi rigningar, 9-12 manns einungis á leiđ inn í húsiđ og hangandi fánar Hátíđar vonar ekki upplífgandi.

Ekki sést nú af ţessari háđs- eđa "fréttamynd", hvílíka stórsamkundu ţarna var um ađ rćđa. Undirritađur taldi vel sćtarađirnar í ţéttskipuđum salnum og á svölunum og fann út, ađ ekki vćru fćrri en um 2.500 manns í höllinni. Engin frétt er finnanleg í Fréttablađinu af ţessari gríđarlegu fundarsókn -- ađeins hin blekkjandi mynd Halldórs. Svo er ţar ein frétt um yfirlýsingu róttćks prests í Laugarneskirkju, annađ ekki -- jú, reyndar er enn einn niđrunarpistillinn um Franklin Graham, ásamt skotum á biskup Íslands, skrifađur efst á leiđarasíđunni. Hvergi er ţó eitt orđ um fjölmenniđ á samkomunni; ţađ hentađi víst ekki!

Eins og HÉR segir undir mynd í myndasyrpu Golla ljósmyndara á Mbl.is var "fullt út úr dyrum á Hátíđ vonar." Ţađ vakti međal annars athygli undirritađs, hvílíkur fjöldi var ţar af ungu fólki, á aldrinum 15 ára til 35 og alveg niđur í barnsaldur.

Já, sannarlega var fjölmenni á Hátíđ vonar, hátt í 1% ţjóđarinnar mćtt á fyrri samkomuna eina saman, laugardaginn 28. september, og ţá var sunnudagssamkonan einnig til viđbótar!

Ţarna sést einhverjum bregđa fyrir úti viđ ađ rćđa málin, stuttu fyrir hátíđina, en Steinţór Als og félagar úr Miđbćjartrúbođinu buđu upp á kaffi, kakó og kleinur viđ innganginn.

Ţađ var sannkölluđ stemming á svćđinu. Ţví fćr neikvćđni og ekkifréttamennska Fréttablađsins engu um breytt!

Kristiđ fólk hefur ávallt haft gott af hressandi og gefandi hópefli, ţar sem leitađ er róta trúarinnar og lifandi vitnisburđir fluttir, eins og ţarna var, ekki ađeins í ávarpi Franklins Graham og söngvavitnisburđi félaga hans, heldur einnig í rćđum annarra á svćđinu, Íslendinga, međal annars Geirs Jóns Ţórissonar lögregluţjóns og Sigurđar Björnssonar óperusöngvara, en einnig var öflugur söngur 100 manna gospelkórs, einsöngur Ţorvaldar Halldórssonar, Páls Rósinkranz, Ţóru Gísladóttur Hrannar Svansdóttur (sem var frábćr) og fiđluspil Gretu Salóme Stefánsdóttur og margt fallegt á bođstólum.

Kristnir menn eru vćntanlega enn meira vakandi nú fyrir ţví, ađ ţeir ţurfa međ vitnisburđi sínum og verkum ađ láta enn meira til sín taka í samfélaginu en hingađ til. Ţögnin er ekki ţađ, sem einkenna á kristna menn út á viđ, ţótt ţeir leiti Guđs og kraftlyftingar hans í ţögulli bćn, orkulind lćrisveina Jesú.

Jón Valur Jensson. 


Kirkjuleg ţjónusta í skólahúsnćđi

Kirkja og skóli hefur löngum átt samleiđ hér á landi sem annars stađar í Evrópu. Enginn hneykslast yfir ţví á Drangsnesi ţar sem tekizt hefur ágćtt samstarf um nýtingu húsnćđis í beggja ţágu. Kirkjuhaldiđ er ţar í stórri stofu sem unnt er ađ breyta á skömmum tíma í hvora áttina sem er, skólastofu eđa samkomusal til helgihalds, međ altari, predikunarstól og öllu saman.

Ţađ er gaman ađ hlusta á viđtaliđ viđ tvćr konur ţar, skólastjórann og formann sóknarnefndar, um ţađ fyrirkomulag. Ţar er ekki fyrir neinum pempíuskap ađ fara eins og ţeim, ađ skólahaldiđ eitt sér sé bara 'heilagt' (svo ađ viđ grípum til undarlegs orđalags Hönnu Birnu Kristjánsdóttur um skipulagsvald sveitarfélaga, m.a. yfir Reykjavíkurflugvelli) og ađ ekki megi nálćgt ţví koma međ trúariđkun af neinu tagi. Slíkur ţankagangur ţrífst hins vegar í latte-kaffihúsakređsum 101-Reykjavíkur, eins og margir vita.

En ţađ er löng hefđ fyrir ţví ađ nota skólastofur í fleira, sem nýtist viđkomandi samfélagi, nágrannabyggđ eđa sveitarfélagi. AA-fundir fara t.d. mjög oft fram í skólahúsnćđi -- og reyndar er ekki síđur algengt, ađ ţeir fari fram í safnađarheimilum og jafnvel kirkjum. Ţađ sama getur átt viđ um önnur fundahöld eins og björgunarsveita, auk margs konar funda sem tengjast safnađarstarfi, t.d. sorgarhópa. Ţetta stuđlar í raun iđulega ađ fyllri og betri nýtingu félagslegs húsnćđis. Í Drangsnesi, 60 manna byggđ, hagar svo til, ađ praktískt er ţetta umfram allt ađ fá ţessa samnýtingu.

Ađ bregđast viđ slíku međ hneykslan minnir einna helzt á uppskrúfađa, gervilega fordild eđa yfirdrepsskap. Ţađ er eins og ţeir, sem fara hamförum í slíkum málum, eins og jafnvel sumir í s.k. mannréttindaráđi Reykjavíkurborgar, séu einfaldlega ekki í sambandi viđ ţađ ţjóđfélag sem ţeir lifa ţó í.

Fólk á sjávarplássum landsins veit vel af gefandi hlutverki kirkjulegrar samveru og ţjónustu prests, oft á neyđar- eđa sorgarstundum.

Bregđum ţví ekki ađ fćti á neinn hátt fyrir samstarf kirkju og skóla. Játum einnig hina miklu ţakkarskuld sem ţjóđfélagiđ stendur í viđ kirkjulegar stofnanir og starfsmenn, bćđi fyrir og eftir 16. öldina, í menntunar- og menningarmálum landsmanna og félagslegri ţjónustu, m.a. fátćkrahjálp, nú sem fyrr. Gegnum kirkjuna bárust hingađ ýmsar fagrar listir, bókmenningin jafnvel á hámiđöldum, og fyrir tilstuđlan Ludvigs biskups Harboe varđ lćsi almennt hér á Íslandi á örskömmum tíma á 18. öld, eins og menn geta m.a. frćđzt um í ritsmíđum Lofts Guttormssonar sagnfrćđings.

Jón Valur Jensson.


mbl.is Kirkjuhald í skólastofu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Um bloggiđ

Kristinn þjóðarflokk !

Höfundur

Kristin stjórnmálasamtök
Kristin stjórnmálasamtök
Athugasemdir birtast ekki sjálfkrafa né strax og eru ţví ađeins samţykktar ađ ţćr fari ekki langt út fyrir efni blogggreinar, séu orđađar kurteislega og feli ekki í sér árás á kristna trú og söfnuđi né heldur lögbrot eđa grófar persónuárásir eđa hćpnar fullyrđingar án nafnbirtingar. Áskiljum okkur rétt til ađ útiloka menn kunna ađ árásum á kristindóm og kirkju. Og skrifiđ undir fullu nafni! - Skođiđ eftirfarandi neđar í ţessum dálki: TENGLAR – Yfirlit fyrri greina. For info. in English on this CHRISTIAN POLITICAL MOVEMENT, see HERE.

Bloggvinir

Nóv. 2014
S M Ţ M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Nýjustu myndir

  • In my office 004
  • fig03face5mos
  • ...20zierniete
  • ...s_zierniete
  • ...190

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (27.11.): 21
  • Sl. sólarhring: 51
  • Sl. viku: 556
  • Frá upphafi: 207387

Annađ

  • Innlit í dag: 3
  • Innlit sl. viku: 435
  • Gestir í dag: 2
  • IP-tölur í dag: 2

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband