Fćrsluflokkur: Miđaldasaga og kristni

Eigi skal höggva! -- bođorđ Guđs

Í Kilju Egils Helgsonar 27. febr. var minnzt á Snorra Sturluson og dauđdaga hans 1241. Ţar virtist Egill telja tvítekin orđ Snorra fyrir andlátiđ, "Eigi skal höggva!" merki um gunguskap. Ţetta er fráleitt mat, byggt á vanţekkingu. Ekki ađeins hefđi bróđursonur og lćrisveinn Snorra, Sturla Ţórđarson, aldrei skrifađ međ ţeim hćtti (í Íslendingabók, 156. k.), meistara sínum til varanlegrar háđungar á dánardćgri hans, heldur átti alla tíđ ađ vera dagljóst, hvađan ţessi orđ komu.

Ţarna var Snorri ađ vísa beint til eins höfuđ-skyldubođs kristin­dómsins og Gamla testa­ment­is­ins, ţeirra orđa, sem viđ í seinni tíđ ţekkjum einna helzt í myndinni "Ţú skalt ekki mann deyđa", en í Guđbrands­biblíu (1584) hljóđa ţau svo: "Ţú skalt ekki í hel slá" (II. Mós. 20.13). Ţetta líkist meira "Ţú skalt ekki mann höggva", sem gćti veriđ 13. aldar orđalagiđ í bođun kirkjunnar. "Höggva" merkir ţar ađ "höggva [sverđi] til e-s, höggva e-n banahögg" (Íslenzk orđabók Menningarsjóđs, 1963), sjá einnig A Concise Dictionary of Old Icelandic eftir Geir T. Zoega (Oxford 1910), s. 225: (1) "h. e-n banahögg, to give one his deathblow", (3) to put to death, behead (suma lét hann hengja eđa h.) ..."

Snorri og samtíđarmenn hans voru kristnir, ekki heiđnir; hann kunni sinn kristindóm vel. Ţarna kveđur hann skýrt upp úr um siđferđislega skyldu tilrćđismanna sinna međ ţví ađ minna ţá skörulega á 5. bođorđiđ og ţađ, sem ţađ merkti (siđleysi verksins og sektina ţungu, sem í ţví var fólgin -- og kallađ gat, eins og ţeir áttu ađ vita, bćđi á tímanlega og eilífa refsingu). Ađ túlka orđ Snorra sem heigulshátt er eins langt út í Hróa hött og komizt verđur!

Jón Valur Jensson.


Jón Sigurđsson forseti um jólahátíđina og forsögu hennar

"Miklar umrćđur hafa veriđ um ţađ, hvenćr Krists fćđ­íng­ardagur sé rétt settur, og var ţađ fyrst á síđara hluta fjórđu aldar (um 370), ađ ţađ var almennt ákveđiđ ađ setja hann 25. December. Á Norđurlöndum vildi ţađ svo heppilega til, ađ menn héldu eina stćrstu hátíđ um sama leyti, ţegar sólin fór fyrst ađ koma í ljós á ný og dagana tók ađ lengja, og kölluđu ţessa hátíđ jól. Sumir segja, ađ ţađ nafn sé dregiđ af Jólni, sem var eitt af heitum Óđins, en ţađ er líklega ímynduđ tilgáta. Ţegar jólin voru orđin hátíđ í kristninni, ţá varđ áttundi dagurinn eptir einnig einnig hátíđlegur, og svo er eptir hverja meiri­háttar hátíđ í katólsku kirkjunni, ađ hver hefir sinn áttadag eđa octava (áttund), sem heyrir hátíđinni til, og er einn af ţeim dögum, sem mest eru tignađir. Ţessi siđur er upphaflega frá Gyđíngum kominn, ţví stćrstu hátíđir ţeirra, ţrjár á ári, stóđu í átta daga; ţá voru samfelldar helgar milli jóla og áttadags eđa nýjárs, og ţegar svo stóđ á, sem var ţegar jóladaginn fyrsta bar upp á mánudag, ţá voru sem menn kölluđu brandajól, ţví allir dagar vikunnar voru helgidagar. Eptir siđaskiptin var jólahelgin stytt, og voru fyrst fjórir helgidagar, en nú eru orđnir tveir, og ţegar Jón meistari Vídalín var biskup voru ţrír haldnir. Á brandajólum voru ţá fjórir samfelldir helgir dagar á sjálfum jólunum, tveir á nýjárinu og tveir á ţrettánda."

Úr grein Jóns forseta: Almanak, árstíđir og merkidagar, í Almanaki Ţjóđvinafélagsins 1878, bls. 51 (greinin öll bls. 49-63). Ekki er ţar getiđ sérstaklega, ađ Jón var höfundurinn, en hann var sá, sem gaf ritiđ út, skv. forsíđu ţess, og í Almanakinu 1886 segir Guđmundur Ţorláksson fullum fetum um jól: "Um hátíđ ţessa hefur Jón Sigurđsson talađ í Almanaki Ţjóđvinafélagsins 1878 (51. bls.), og hef jeg ekki miklu viđ ţađ ađ bćta" (og bćtir ţó nokkru viđ ţar).


mbl.is Innihald og hjartalag skiptir öllu
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Séra Bjarni og séra Friđrik um andlega krossferđ hans í ţágu ungmenna

Hann er fćddur á Úrban­us­messu, á ţeim degi, sem nefnd­ur er eftir Úrbanusi páfa, ţeim sem hvatti til krossferđa undir kjörorđinu: "Guđ vill ţađ."

Međ ţetta kjörorđ á vörum hefur séra Friđrik unniđ sitt starf. Ţegar hann átti í baráttu viđ sjálfan sig um ţađ, hvort hann ćtti ađ koma hingađ heim frá Danmörku, ţá hljómađi innri rödd í sálu hans: "Guđ vill ţađ."

Og síđan rakti rćđumađur í stórum dráttum ţađ mikla starf, sem séra Friđrik hefur unniđ samkvćmt sinni sterku innri köllun, samkvćmt ţeirri vissu, ađ Guđ vill ţađ.

Ađ rćđu séra Bjarna lokinni var sunginn sálmurinn "Áfram Kristsmenn krossmenn".

Ţví nćst steig séra Fiđrik í rćđustólinn. Hann rakti međal annars nokkur atriđi ćvi sinnar. Hann var ekki margmáll og ekki skrúđmáll –– en fátćkleg orđ urđu á vörum hans í ţetta sinn sem ótal sinnum áđur einlćg og hrífandi túlkun ţess mikla fagnađar hans ađ hafa orđiđ ţeirrar lífshamingju ađnjótandi, sem hann hefur hlotiđ fyrir trú sína og starf í ţjónustu kristindómsins.

Hann komst međal annars ađ orđi á ţessa leiđ:

Ég finn ţađ vel, og ég er í dag óendanlega ţakklátur fyrir ţađ, hve mikillar hamingju ég hef notiđ í lífinu. Vissulega hef ég notiđ ríkari gleđi en flestir ađrir –– ţví miđur, allir, allir ţyrftu ađ njóta slíkrar hamingju.

Og ennfremur sagđi hann:

Ég er ţakklátur vini mínum, séra Bjarna, fyrir ađ hann skyldi í rćđu sinni hafa vitnađ í kjörorđ krossferđapáfans mikla, "Guđ vill ţađ." Ţví grundvöllurinn í starfi mínu hefur veriđ eins konar hvöt til krossferđa, hvöt til manna ađ frelsa ţađ musteri, sem byggt er í yđur sjálfum, frelsa ţađ frá vantrú, hálfvelgju, kćruleysi.

Ţađ hefur veriđ mark mitt ađ leiđa menn til slíkra krossferđa. Ţegar ţađ hefur tekizt, hefur ţađ orđiđ sigurvinningar mínir, –– mínir einu sigurvinningar.

Langt fannst mér ađ bíđa frá ţví ég hóf starf mitt hér, ţangađ til ég í fyrsta sinn lifđi ţá stund, ađ einn af vinum mínum kraup viđ hliđ mér og bađst fyrir, svo ég heyrđi orđ hans. Sá tími var á fimmta ár. Sá, sem međ mér kraup fyrst, var séra Bjarni Jónsson. Aldrei hef ég fundiđ meiri yl fara um mig, orđiđ ţakklátari í starfi mínu ...

Úr samtalsbókinni Séra Friđrik segir frá eftir Valtý Stefánsson ritstjóra, s. 58-60, sbr. einnig hér (međ mynd séra Friđriks) og hér um krossferđirnar.


Virtur sagnfrćđingur ritar um krossferđirnar:

Image result for crusader knight "Liberal critics of today are fre­quently to be heard de­noun­cing the Crusades. A typical recent author­ity has described them as ´dis­graceful´. [1] En ađ snupra for­tíđ­ina frá ólík­um sjónar­hóli nú­tím­ans er ekki til fram­dráttar fyrir sögu­skiln­ing. Á međan á kross­ferđ­unum stóđ gagn­rýndi enginn rétt­trúađur kristinn rithöf­undur kross­ferđirnar nokkurn tímann sem slíkar."

Richard Fletcher: The Cross and the Crescent: the dramatic story of the earliest encounters between Christians and muslims. Penguin Books, 2003, s. 85.

Richard Alexander Fletcher (1944-2005) var prófessor í sagnfrćđi viđ Jórvíkur-háskóla. Kona hans var barnabarn sagnfrćđingsins Arnolds Toynbee og einnig forsćtisráđherrans Asquiths (í Frjálslynda flokknum). "Fletcher was one of the outstanding talents in English and Spanish medieval scholarship" (Wikipedia). Eftir hann liggja sjö helztu rit

[1] Karen Armstrong: Islam: a short history (London 2000), bls. 81. -- Framhald texta Fletchers er svo ađ nokkru ţýtt hér fyrir ofan, en međ hans eigin orđum:

"But rebuking the past from the different moral standpoint of the present does not advance historical understanding. During the crusading era no orthodox Christian writer ever criticized the Crusades as such. (A very few heretics did, usually on the grounds of pacifism.) There was plentiful criticism, but it was not about fundamental principles. It concerned the moral state and disposition of the crusaders, or the ways and means of organizing particular crusading campaigns. On the central issue that underlay crusading there was consensus: it was legitimate to seek to repossess [ná aftur yfirráđum yfir] the Holy Places for Christendom by military means, and it was meritorious [verđskuldađi sín laun] for an individual actively to strive to that good end. Unpalatable [ógeđfellt] as it may be to a modern understanding, this doctrine was accepted uncritically by millions of both sexes, from every walk in life and every rank of society, over several centuries."


Mikill er heiđur kristinna kirkna - en hvađ verđskuldar 20 upphrópunarmerki?

Merkilegt, ađ STUNDIN er orđin málpípa fyrir andstćđinga kristinnar trúar, sem ţó hefur átt meginţátt í ađ grundvalla bókmenningu á Íslandi, var megin-bakhjarl myndlistar og byggingarlistar á miđöldum og lengur, auk ţess ađ halda uppi sjúkra- og fátćkrahjálp öllum öđrum fremur, ađ ógleymdum áhrifum kristninnar til ađ afnema barnaútburđ og hólmgöngur (einvígi) og gefa ţjóđinni marga friđardaga; og viđ ţetta má bćta uppfrćđslu og skólahaldi kirkjunnar allt frá 11. öld. Og ţađ var ađ frumkvćđi lúthersks biskups frá Danmörku sem nánast allur ćskulýđur landsins lćrđi ađ lesa frá 18. öld og áfram.
 
En ţetta vilja trúleysingjar helzt, ađ verđi ţaggađ niđur, eins og ţeirra líkar hafi mest gert fyrir ţjóđina! Og ţetta verđskuldar 20 upphrópunarmerki fremur en tvö eđa ţrjú!
 
Jón Valur Jensson.

Um bloggiđ

Kristinn þjóðarflokk?

Höfundur

Kristin stjórnmálasamtök
Kristin stjórnmálasamtök

Málfundafélag Athugasemdir birtast ekki sjálfkrafa né strax og eru því aðeins samþykktar að þær fari ekki langt út fyrir efni blogggreinar, séu orðaðar kurteislega og feli ekki í sér árás á kristna trú og söfnuði né heldur lögbrot eða grófar persónuárásir eða hæpnar fullyrðingar án nafnbirtingar. Áskiljum okkur rétt til að útiloka menn kunna að árásum á kristindóm og kirkju. Og skrifið undir fullu nafni! - Skoðið eftirfarandi neðar í þessum dálki: TENGLAR – Yfirlit fyrri greina. For info. in English on this CHRISTIAN POLITICAL MOVEMENT, see HERE.

Bloggvinir

Júní 2019
S M Ţ M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Eldri fćrslur

Nýjustu myndir

  • jesus kristur 1301705
  • 13wochen
  • 19d7v3r18h3r1
  • GRHI20UO
  • Pasted Graphic
  • Jón Valur Jensson, maí 2016
  • Steindór Sigursteinsson
  • 1184796 230094733815535 1832625948 n
  • In my office 004
  • ...20zierniete

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (17.6.): 29
  • Sl. sólarhring: 57
  • Sl. viku: 998
  • Frá upphafi: 459703

Annađ

  • Innlit í dag: 27
  • Innlit sl. viku: 861
  • Gestir í dag: 26
  • IP-tölur í dag: 25

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband